طراحی سایت و قالب وردپرسطراحی سایت و قالب وردپرس

امروز : جمعه ۲۸ تیر ۱۳۹۸

  • تاریخ انتشار خبر : یکشنبه ۲۳ مهر, ۱۳۹۶ | ساعت انتشار خبر : ۱۱:۱۰ | تعداد بازدید : 664 نفر | امتیاز خبر :
  • بندرکنگ در نقشه های کهن ایران و جهان در گذر زمان( قسمت دوم)

    تاریخ خبر:96/7/23      کدخبر:28 بررسی بندرکنگ در نقشه های متعدد تاریخی از جمله مباحثی است که در راستای شهر جهانی شدن بندرکنگ و این که بندرکنگ در ادوار پیشین در بین ملل ...

    تاریخ خبر:۹۶/۷/۲۳      کدخبر:۲۸

    بررسی بندرکنگ در نقشه های متعدد تاریخی از جمله مباحثی است که در راستای شهر جهانی شدن بندرکنگ و این که بندرکنگ در ادوار پیشین در بین ملل دنیا به ویژه از دوره صفویه به بعد شناخته شده بود، مطرح می گردد. در هر قسمت از نوشتار به تعدادی از نقشه هایی که در آن ها بندرکنگ در کنار سایر بنادر خلیج فارس از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده است، پرداخته می شود. سیاحان و جهانگردان اروپایی تلاش داشتند از مناطق متعدد خلیج فارس از جمله بندرتاریخی کنگ و ظرفیت ها و پتانسیل های موجود در آن اطلاعات جامعی داشته باشند و نقشه های متعددی در این زمینه تهیه نمایند. چه بسا این نقشه ها در بسیاری از موارد در خدمت استعمار اروپایی هم قرار می گرفت. بیشتر نقشه ها در مورد بندرکنگ مربوط به عصر صفویه به بعد می باشد. در این دوره تاریخی با توجه به روابط شاهان صفوی با کشورهای اروپایی و کشف راه دریایی دماغه امیدنیک جهانگردان متعدد اروپایی در کسوت های مختلف به ایران و بندرکنگ آمدند. در همین ارتباط نقشه ای را جووانی آنتونیو ماجینیGiovaani Antonio Magini در سال ۱۵۹۶/۱۰۰۴ ه.ق،  در دوره  شاه عباس اول صفوی طراحی کرد. در این نقشه از بندرکنگ به نام Gonga و  از خلیج فارس به نامSinus Persicus  نام برده شده است. عنوان نقشه « توصیف سرزمین های  امپراتوری قلمرو سلطنتی صفویان» است. طراح نقشه تلاش کرده است تا نقشه محدوده  ایران عصر شاه طهماسب اول و شاه عباس اول صفوی را با استفاده از سفرنامه های عصر صفوی و یا ما قبل آن از جمله سفرنامه ونیزیان در ایران  ترسیم کند. طراح نقشه متولد شهر پادو ایتالیا است. اگرچه وی در رشته فلسفه از دانشگاه بولونیا موفق به اخذ مدرک دکترا شده بود، در نقشه نگاری، ستاره شناسی، جغرافیا و ریاضیات تخصص بیشتری داشت. ماجینی یادداشت های تاریخی از ایتالیا به اطلس خود افزود. وی همچنین ابزاری برای محاسبه در کار نقشه نگاری ساخت. این  نقشه نگار ایتالیایی بیشتر عمر خود را صرف تهیه نقشه ایتالیا نموده؛ با این همه تالیفاتی نیز در زمینه ستاره شناسی داشت( گنجی و دیگران،۱۳۸۶،ص۱۵۷).همانگونه که از مباحث مربوط به این نقشه بر می آید باز طراح نقشه یک فرد ایتالیایی است که در دوره اول صفویه با اطلاعاتی از سفرنامه  های دوره آق قویونلوها آن را طراحی کرده است و این نشان از اهمیت ایران برای اروپایی ها به ویژه از دوره رنسانس و فتح قسطنطنیه به دست سلطان محمد فاتح و بسته شدن راه شرق و غرب از طریق عثمانی دارد. و در چنین دوره ای است که خلیج فارس و بنادر قدیمی  و فعال آن از جمله بندر کنگ اهمیت پیدا می کند.

    در دوره شاه طهماسب صفوی نگاه او نسبت با ارتباط با خارجی ها مثبت نبود و رفتاری که هنگام بار یافتن آنتونی جنکینسون انگلیسی در سال ۹۶۹ق به نزد او برای تحصیل امتیازات تجاری با او شد، به خوبی نشان می دهد که شاه طهماسب نگاه بدی نسبت به ارتباط بر قرار کردن با ممالک مسیحی داشت.(سیوری، ۱۳۷۲، ص۵۷) اما ارتباط با دنیای مسیحیت در دوره نوه او شاه عباس اول به شدت رشد پیدا می کند. وی در سیاست خارجی این فکر قدیمی را تجدید کرد که با شاهزادگان مسیحی اروپایی توافق نامه هایی منعقد کند تا امپراتوری عثمانی را به زانو در آورد. به تدریج  تعداد معتنابهی از سفرای خود را به تمام دربارهای  اروپایی گسیل داشت.  هر چند موفقیت در حوزه سیاسی دلسرد کننده بود،  اما در زمینه تجاری قراردادهای مفیدی برای ایران منعقد گردید( شوستر والسر،۱۳۶۴، ص ۲۰) از این دوره به بعد است که اهمیت خلیج فارس و بندر کنگ برای اروپایی ها بیشتر می شود و در نقشه های اروپایی نام بندر کنگ بیشتر به چشم می خورد.

    در نقشه دیگری که نام بندر کنگ آمده است، عنوانش،«سرزمین ایران تحت قلمرو سلطنتی صفویان» است. این نقشه را ماتئوس کواد با همکاری بوسماخر در سال ۱۶۰۰/۱۰۰۹ ه.ق، طراحی کرده است.. از بندر کنگ تحت عنوان Camca  و Gonga نام برده شده است. از خلیج فارس نیز تحت عنوانSinus Percicus  در این نقشه  نام برده شده است. ماتئوس طراح این نقشه فردی بود که عنوان ایران یا امپراتوری صفوی را در نقشه ایران مجموعه Geographischees Handbuch وارد می کند. وی این نقشه کمیاب ایران را از نقشه سال ۱۵۷۰م/۹۷۸ه.ق اورتلیوس الگوبرداری کرده است، نقشه اورتلیوس نیز بر پایه نقشه ۱۵۵۹م/۹۶۷ق گاستالدی ترسیم یافته بود. نقشه نگار دیگری، به نام بوترو نام های جدیدی از شهرهای کوچک ایران، مثل ری و سلطانیه وارد این نقشه می کند.(گنجی،۱۳۸۶،ص۱۶۳) در این نقشه بیشتر بنادر دریای عمان دیده می شود و نشان از اهمیت آن بنادر برای طراح نقشه داشته است. ار نکات جالب توجه این نقشه اهمیت یافتن ایران، خلیج فارس و بنادر مهم خلیج فارس چون کنگ برای طراحان نقشه در کشور آلمان بود و کم کم دیگر طراحان اروپایی در زمینه نقشه های مربوط به ایران، وارد عرصه نقشه نگاری ایران و خلیج فارس می شوند. به نظر می رسد یکی از دلایل اهمیت یافتن نقشه ایران و خلیج فارس برای آلمانی ها، برقراری روابط تجاری بین ایران و ایالت های آلمانی نشین است. ایالت های آلمانی نشین که دارای حس مذهبی قوی نیز بودند، پس از بسته شدن راه اروپا از طریق عثمانی تلاش وافری برای برقرار روابط با ایران نمودند و به عنوان پیش زمینه این کار نیز دانشمندان و جغرافیدانان آلمانی به دستور حاکمان یا به صورت خودجوش اقدام به طراحی نقشه هایی راجع به ایران و به ویژه بنادر و جزایر خلیج فارس نمودند. شاید نخستین رابطه سیاسی ایران و آلمان در دوره صفویه، ارسال نامه ای باشد از سوی شاه اسماعیل اول صفوی به کارل پنجم معروف به شارلکن که از مدافعان بزرگ جهان مسیحیت و از سلاطین قدرتمند اروپا بود  و سالیان دراز با عثمانی ها در جنگ و دشمنی بود. در زمان شاه عباس اول هم پس از عزیمت  آنتونی شرلی  و حسنعلی بیگ از پراک، رودلف دوم شاه آلمان برای کسب اطلاعات بیشتر از حقایق مربوط به ایران  و مقاصد شاه عباس در مورد اتحاد دو کشور بر ضد دولت عثمانی، بهتر آن دید که هیات سفارتی به ایران گسیل دارد. ریاست این هیات را به یکی از بزرگان ترانسلوانیا به نام اتین کاکاش دو زالونکمنی تفویض نمود. وی از جانب رودلف دستور داشت که با شاه عباس قراردادی  بر ضد سلطان عثمانی منعقد سازد و از شاه ایران قرار بگیرد که تا تبریز را تصرف نکرده با ترکان عثمانی صلح نکند(نوایی،۱۳۷۷، ص ۱۸۴-۱۹۰). این مباحث تنها گوشه ای از اهمیت ایران برای شاهان آلمان در دوره صفوی برای رقابت با امپراتوری عثمانی است. در چنین فضایی با بسته بودن راه زمینی ایران و آلمان از طریق امپراتوری عثمانی، تنها راه ممکن از طریق خلیج فارس و بنادر و جزایر آن است. جزایری چون هرموز و بنادری چون کنگ می توانست تسهیل کننده روابط آن ها با ایران صفوی باشد. به همین دلیل ممکن است پادشاهان آلمانی جغرافیدانان و طراحان نقشه در این کشور را با دادن کمک مالی ترغیب کرده باشند که اطلاعات  و نقشه های جغرافیایی مربوط به ایران و خلیج فارس را در اختیار او قرار دهند و در این راستا، جغرافیدانان آلمانی با استفاده از سفرنامه ها و اطلاعات شفاهی سیاحان نقشه هایی با جایابی دقیق از بنادر و جزایر خلیج فارس و از جمله بندرکنگ و مسیر ورود کالاهای تجاری تهیه کرده و  در  اختیار حاکمان آلمانی قرار می دادند.

    برخی از سفرنامه نویسان آلمانی از جمله انگلبرت کمپفر، طبیب، جهانگرد و محقق آلمانی که با یک هیئت نمایندگی سوئدی از راه مسکو به ایران آمده و در طی چهار سال تحقیقات مهمی درباره اوضاع  ایران به عمل آورده است. پس از آن به خدمت شرکت هند شرقی هلند در آمده و تا سال ۱۶۹۳م/۱۱۰۵ ه.ق، از مناطق عربستان، هندوستان، جاوه، ژاپن و سیام دیدن کرده است. او در سال ۱۷۱۶م/۱۱۲۸ه.ق نقشه ای را طراحی کرد که به نقشه آب نگاری خلیج فارس معروف است و در آن از بندر کنگ به نام Congo یاد می کند.(گنجی و دیگران، ۱۳۸۶، ص۲۰۱) هر چند در منابع متعدد عصر صفوی نشانی حضور اقتصادی بازرگانان آلمانی ها در بندرکنگ در دوره صفوی به چشم نمی خورد، اما شرکت ونک هاوس آلمانی به ویژه در دوره قاجار در مناطق متعدد خلیج فارس به ویژه جزایر هرمز و خاک سرخ مناطق متعدد این آبراهه دریایی فعال بوده است. حتی آلمانی ها در بازار بستک فروشگاه داشتند، چه بسا اسناد و مدارکی در آینده یافت شود که آلمانی ها و شرکت ونک هاوس با توجه به موقعیت اقتصادی بندرکنگ در این بندرتاریخی نیز نمایندگی داشته اند. در هر صورت جغرافیدانان آلمانی در کنار سایر جغرافیدانان اروپایی در نقشه های متعدد خود در مورد خلیج فارس که با مقاصد متعدد طراحی می کردند، نام بندر کنگ در نقشه های خود به وفور آورده اند و این مهم نشان از آن دارد که بندرکنگ در آن زمان از بنادر مهم خلیج فارس محسوب می شده است. در قسمت های آتی این نوشتار در ارتباط با بندرکنگ در نقشه های تاریخی بیشتر به این مباحث پرداخته می شود.

    ۲۶ شهریور ۱۳۹۶  روزنامه دریا

     


    ابرچسب :
    طراحی سایت و قالب وردپرسطراحی سایت و قالب وردپرسطراحی سایت و قالب وردپرس
    آوای کنگ کنگ نیوز

    گالری تصاویر