طراحی سایت و قالب وردپرسطراحی سایت و قالب وردپرس

امروز : جمعه ۲۸ تیر ۱۳۹۸

  • تاریخ انتشار خبر : سه شنبه ۱۱ مهر, ۱۳۹۶ | ساعت انتشار خبر : ۲۰:۳۷ | تعداد بازدید : 1436 نفر | امتیاز خبر :
  • بندرکنگ در نقشه های کهن ایران و جهان در گذر زمان( قسمت اول)

    تاریخ خبر:96/7/11      کدخبر:18 پایگاه خبری آوای کنگ با دریافت مقاله "بندرکنگ در نقشه های کهن ایران و جهان در گذر زمان " به قلم " دکتر محمد حسن نیا استاد دانشگاه ...

    تاریخ خبر:۹۶/۷/۱۱      کدخبر:۱۸

    پایگاه خبری آوای کنگ با دریافت مقاله “بندرکنگ در نقشه های کهن ایران و جهان در گذر زمان ” به قلم ” دکتر محمد حسن نیا استاد دانشگاه های تهران ” قسمت اول آن را منتشر می نماید.

     

     

    نام بندر کنگ به عنوان یک بندر مهم ایران در ادوار تاریخی همواره در اسناد، نقشه و مکاتبات داخلی و خارجی موجود بوده است. کشورهای اروپایی نظیر پرتغال و هلند و کشورهای آسیایی نظیر هند و دیگر کشورها با توجه به شناختی که در متون و نقشه های قدیم از بندرکنگ داشتند، اقدام به تاسیس تجارتخانه در این بندر نمودند. بنابراین با توجه به پیشرو بودن پرتغالی ها، هلندی ها، اسپانیایی ها و انگلیسی در عرصه تجارت دریایی در قاره اروپا، این کشورها از نقشه های جغرافیایی در تجارت دریایی و کشتیرانی بیشتر استفاده می کردند. در نقشه های اروپایی به ویژه از سال ۱۵۰۰ میلادی به بعد که نام بندر کنگ تحت عنوان کنگ و کنگو قابل قابل مشاهده است، از جمله مباحثی است که کمک شایانی به تحقیق در زمینه بندرکنگ شاهراه تجاری خلیج فارس می نماید. برای این که به نقشه نگاری و اهمیت آن در تاریخ بندرکنگ و تمامی سواحل و خلیج فارس پرداخته شود و همچنین به دلیل این که مطالعه کنندگان در زمینه جغرافیا و فواید نقشه های جغرافیایی ایرانی و خارجی برای تاریخ بندرکنگ بیشتر آگاهی پیدا نمایند، لازم است به صورت سلسله مقالات بندرکنگ در نقشه های متعدد دخلی و خارجی مورد واکاوی قرار گیرد. در حال حاضر که بندرکنگ مسیر جهانی شدن را طی می کند و شاخصه های یک شهر جهانی را به خاطر بافت معماری سنتی را دارا است، بررسی بندرکنگ در تاریخ جهان و به ویژه نقشه های جهان اهمیت بیشتری پیدا می کند.
    در نقشه ای که به سال ۱۵۴۸م/۹۵۵ ه.ق در دوره صفوی و قبل از این که پرتغالی ها در بندرکنگ نمایندگی تجاری داشته باشند، طراحی شد. نام بندر کنگ به صورت conga آمده است. این نقشه در دوره شاه طهماسب صفوی ترسیم و طراحی شده و مشخص می گردد که نام بندرکنگ، پیش از ورود پرتغالی ها به بندرکنگ بعد از دوره شاه عباس اول و فتح هرموز در سال ۱۶۳۲م وجود داشت و نامگذاری این بندر توسط پرتغالی ها نبوده است. عنوان این نقشه، نقشه جدید ایران(Persia Nova Tabvla) و نمونه ای از نقشه های بطلمیوسی است که طراح در آن اسامی رایج عصر خود از جانمایی کرده است. نقشه نگار جاموگاستالدی Giacomo Gastaldi( م۱۴۸۵-۱۵۵۶)در ایتالیا چشم به جهان گشود. او بیشترین تاثیر و نفوذ را در نقشه کشی ایتالیا بر جای گذاشت. همچنین وی به عنوان مشهور ترین کیهان نگار ونیزی معروف است که نهصد نقشه، جمله آثار برجای مانده از اوست. وی نخستین نقشه عمومی جدید از ایران را در اطلس کوچک بطلمیوس در سال ۱۵۴۸م را که مصادف سلطنت شاه طهماسب می شود بازسازی کرد.(گنجی و دیگران،۱۳۸۶،ص۱۳۱)
    نقشه ای که جیرو لامو روسلی، در سال ۱۵۶۱م/۹۶۸ ه.ق طراحی کرده است و یک نقشه بطلمیوسی است، با عنوان نقشه نوین ایران از بندر کنگ به نام conga و از خلیج فارس به نام Mar Persio نامبرده است.(گنجی،۱۳۸۶،ص۱۳۹) در این سال ها شاه طهماسب صفوی در ایران سلطنت می کرد او به خاطر هجوم های پیاپی عثمانی به خاک ایران مناسبات نظامی با پرتغالی ها پیدا کرده بود و حتی به گفته منابع کمک های نظامی و انسانی پرتغال به شاه طهماسب در مقابله با عثمانی مشهود بود در چنین اوضاعی بندرکنگ، جزیره هرموز و دیگر مناطق جنوبی ایران تا حدودی از سیاست مرکز ایران تبعیت می کردند و اگر بپذیریم که بین ملوک هرموز و بندرکنگ در تاریخ ایران دوره اسلامی وجود داشت و بندرکنگ نیز در قلمرو ملوک هرموز قرار داشت، به این نکته نیز می رسیم که پس از این که ملوک هرموز از سال ۱۵۰۷ میلادی پس از شکست دریایی از پرتغالی ها تحت سیطره این دولت رفتند، نقش دولت پرتغال در جزیره هرموز و بندرکنگ که در برخی دوران جزء قلمرو ملوک هرموز محسوب می گردید، کاملا مشهود است.
    شاه طهماسب صفوی نیز با توجه به مشکلاتی که در مرزهای غربی در مقابله با دولت عثمانی و در مرزهای شرقی برای مبارزه با ازبکان داشت از یکسو و دوری مرکز کشور از خلیج فارس با توجه به امکانات آن زمان و عدم دانش کافی از اهمیت خلیج فارس، توجه ویژه به بنادر و جزایر نداشت و پرتغالی ها که از زمان شاه اسماعیل صفوی وارد خلیج فارس و جزیره هرموز شده بودند، همچنان در آن جزیره و قلمرو ملوک هرموز به سیطره خود ادامه دادند. بنابراین توجه پرتغالی ها به بندرکنگ از زمان ورود آلبوکرک به خلیج فارس بر می گردد، چون پرتغالی ها تمامی قلمرو ملوک هرموز در ایران و عمان و دیگر کشورهای عربی را تحت قلمرو سیاسی خود می دانستند. با این دانش و با نزدیکی که بین جزیره قشم و به ویژه بندرلافت و باسعیدو در جزیره قشم با بندرکنگ داشتند و نفوذ پرتغالی ها در آن جا می توان به اهمیت بندر کنگ برای پرتغالی ها در ادوار بعدی پراخت. شاید اگر پرتغالی ها مشکلات عدیده ای در مستعمرات خود، کشور خود که از سال ۱۵۸۰-۱۶۴۰ پرتغال تحت قلمرو اسپانیا بود، تغییر سیاست های فرمانداران پرتغالی در بندر گوا و تاثیر آن بر سیاست آن ها در خلیج فارس، شورش های صورت گرفته علیه پرتغالی ها در ملوک هرموز و دلایلی از این قبیل نداشتند، خیلی پیشتر بندرکنگ را مرکز قلمرو تجاری خود نموده و در آن بندر نمایندگی تجاری بنا می نمودند.
    یکی از مباحثی که در مورد چرایی وفور نام کنگ در نقشه ی دوره صفوی مطرح است، این است که پس از اکتشافات جغرافیایی فراوان در سراسر جهان که بیشتر تحت تاثیر مدرسه های دریانوردی در اسپانیا، پرتغال و هلند در یکسو و وقوع رنسانس و انقلاب صنعتی از سوی دیگر، اروپایی ها به فکر شرق شناسی و آگاهی از جهان شرق افتادند.اروپایی ها تصور نه چندان کاملی از هند، چین و ایران داشتند، اما با اکتشافات جغرافیایی صورت گرفته و به ویژه با دور زده شدن دماغه امیدنیک توسط بارتلمی دیاز در سال ۱۴۹۲ و ورود به اقیانوس هند از یک طرف و کشف قاره آمریکا توسط کریستف کلمب در سال های نزدیک به کشف دماغه امید نیک از طرف دیگر، جستجوگری آن ها نسبت به مناطق ناشناخته دیگر بیشتر شد و نقشه هایی که آن ها در مورد مناطق جهان می کشیدند، رنگ و بوی علمی تری به خود گرفت و از مکتب بطلمیوسی در طراحی نقشه استفاده بهینه بردند. در بین طراحان نقشه، ایتالیایی ها که رنسانس هنری از کشور آن ها شروع شده بود. همچنین هلندی ها پیشقدم تر بودند. شاید هم یکی از دلایل آن پیشرفت جغرافیا و آشنایی بیشتر آن ها به مسائل فرا دریاها و روحیه گردشگری آن ها بود، چون مارکوپولو که از جمله نخستین جهانگردان به دنیای شرق و خلیج فارس بود، اصالت ایتالیایی داشت. ونیزی ها در ایران از دوره آق قویونلوها در قبال تاجر و سفیر رفت و آمد زیادی به دربار و سرزمین ایران داشتند و به همین خاطر آگاهی بیشتری نسبت به شهرهای ایران و به ویژه بنادر و جزایر خلیج فارس پیدا کردند. به همین دلیل هم هست که جاکوموگاستالدی و دیگر طرحان نقشه هایی در مورد بندرکنگ و سایر بنادر آگاهی خوبی از سواحل شمالی خلیج فارس دارند. منبع و ماخذ بسیاری از طراحان نقشه های جغرافیایی در مورد مناطق خلیج فارس و از جمله بندر کنگ، سفرنامه های خارجی و سفرای کشورهای اروپایی که از طریق بنادر خلیج فارس به پایتخت ایران عصر صفوی وارد می شدند، نیز می توانستند باشند. تعداد سیاحان اروپایی که در دوره صفوی به ایران و مناطق خلیج فارس وارد شده و از بندر کنگ هم دیدن کردند، نسبت به دوره های پیش از آن بسیار زیادتر بوده است. این عامل و تلاش دربارهای اروپایی برای شناخت ایران و خلیج فارس در دوره صفوی و برقرار کردن روابط سیاسی و اقتصادی با ایران همواره جغرافیا دانان و طراحان نقشه های جغرافیایی را به طراحی کردن نقشه های بیشتر در مورد ایران و خلیج فارس ترغیب می کرد. در این نقشه ها همواه نام بندرکنگ آمده است. بندرکنگ با توجه به موقعیت جغرافیایی آن، جمعیت و ترکیب جمعیتی آن فضای خوبی برای تجار سایر ملل ایجاد کرده بود. نقشه های متعدد در مورد آسیا، خلیج فارس و جنوب ایران در سال های متمادی ترسیم شده است. در بیشتر این نقشه ها وقتی به مناطق خلیج فارس می رسیم از بندرکنگ نام برده شده است. اما همچنان که در مقالات آتی در مورد بندرکنگ در نقشه های تاریخی عنوان خواهد شد در بسیاری از دوره ها به ویژه از دوره ناصری به بعد نام بندرکنگ در نقشه های تاریخی کم رنگ می شود. اما در همان دوره قاجار و در دوره محمدشاه قاجار که خلیج فارس، کرانه ها و پسکرانه های آن اهمیت دارد، مامورین دولت ایران نظیر محمد ابراهیم کازرونی به مناطق خلیج فارس فرستاده می شود و با توجه به نقشه ای که در دسترس داشته است، از بندر کنگ، ترکیب جمعیتی بندرکنگ، آثار تاریخی بندرکنگ و دیگر ویژگی های معماری این بندر سخن به میان می آورد.

    منتشر شده در روزنامه دریا

     

     

     

    دکتر محمد حسن نیا


    ابرچسب :
    طراحی سایت و قالب وردپرسطراحی سایت و قالب وردپرسطراحی سایت و قالب وردپرس
    آوای کنگ کنگ نیوز

    گالری تصاویر